prokureur Read in English Read in isiZulu Read in Setswana Read in isiXhosa

banner 1 afrikaans

 

juta-online-shop-banner

 

OMGEWINGSAKE REG - Dikwels Gestelde Vrae             Terug na tuisblad

 

Die Omgewing is ‘n omvattende konsep: dit sluit in die grond, water en plante, en die verhouding tussen hierdie natuurlike hulpbronne en diere, asook toestande wat ons gesondheid en welstand beïnvloed.

Die Grondwet bepaal dat ons geregtig is op ‘n omgewing wat veilig en ongerep daar uitsien. Bewaring van ons omgewingskwaliteit is aldus noodsaaklik ook weens die noodwendige impak wat dit het op almal, ongeag van waar ons sou bly.

Die Reg betreklik tot Omgewingsake is egter ingewikkeld soos ook die konstitusie, gemene reg en wetgewing. Hulle is mede werkend soos ‘n reël web, wat ook aanwending vind ter bepaling van aangewese menseregte deur ‘n omgewingsreg praktiserende prokureur, en ten einde optimale beskerming van sodanige regte te verseker.

  1. Wat is die verhouding tussen omgewingssake wetgewing, omgewingsgesondheid en menslike gesondheid?
  2. Wat is die Sleutel Omgewingsake Kwessies wat in Suid Afrika bestaan?
  3. Wat behoort gedoen te word om Omgewingsgesondheid te bevorder?
  4. Hoe dra die SADK Streeks Aanwysende Strategiese Ontwikkeling Plan by tot verligting van Omgewingsake probleme?
  5. Wat is die regskategorieë in Suid Afrika wat die verhouding tussen mense en hulle omgewing beïnvloed?
  6. Watter Nasionale Wette is uitgereik in SA om Omgewingsbronne te beskerm en Omgewingsgesondheid te bevorder?
  7. Wat bepaal die Konstitusie aangaande omgewingsake?
  8. Tot welke mate is die Gemene Reg relevant tot die hantering van geskille rakende omgewingsake?
  9. Wat is die wette wat ‘sektoraal’ toepaslik is op omgewingsake?
  10. Wat is sommige van die wyses waarop omgewingsgeskille besleg kan word sonder om die howe daarby te betrek?
  11. Wie beskik oor regsbevoegdheid om ‘n omgewingsaangeleentheid by ‘n hof aanhangig te maak?
  12. Wat is sommige van die regsmiddele beskikbaar in omgewingsgeskille?
  13. Hoe verkry ‘n strand ‘n ‘Blou Vlag’ status?
  14. Wat is die Omgewingsake Regsvereniging?
  15. Wat is van die wetgewing wat verband hou met Omgewingsreg?

 

1. Wat is die verhouding tussen omgewingssake wetgewing, omgewingsgesondheid en menslike gesondheid?

 

Omgewingsake reg beskryf internasionale ooreenkomste (konvensies), wetgewing, regulasies. nasionale wetgewing en gemenereg reëls wat ten doel het om die impak van menslike aktiwiteite op die natuurlike omgewing te verminder en daardeur ongesonde omgewingstoestande te verbeter.

Ooreenkomstig ‘n Inligtings Nota (2009/04) gepubliseer deur die CSIR, bestaan daar ‘n duidelike verband tussen omgewingstoestande en menslike gesondheid en welsyn.

Volgens die Wêreld Gesondheidorganisasie (WGO) is ‘n beraamde 23% van alle sterftes in SA die gevolg van voorsienbare omgewingsgevare – tans is 16% van alle sterftes in die land verbandhoudend tot die toestand van die omgewing.

Omgewingsgevare beïnvloed meestal armoediges en ander kwesbare groepe. Byvoorbeeld is meer as ‘n derde van siektes by kinders van onder 5 jaar, soos diarree en longprobleme, die gevolg van omgewingsgevare.

‘n Gesonde gemeenskap en produktiewe werkersmag speel ‘n belangrike rol in die ekonomiese groei en volhoubare ontwikkeling. Omgewingsgevare plaas ‘n las op die land se produktiewe werkersmag, bv. verlies aan werksdae a.g.v. siek verlof, verlaagde produktiwiteit en vroeë aftrede.

Die beperkings en uitgawes wat Omgewingssake reg ten laste mag l? op die handel het in die verlede, en veroorsaak steeds, opmerksame kontroversie.

Bokant van Bladsy

 

2. Wat is die Sleutel Omgewingsake Kwessies wat in Suid Afrika bestaan?

 

  • Gebrek aan water – water is Suid Afrika se mees kritieke hulpbron. Minder as 10% van Suid Afrika se reënval is beskikbaar as oppervlakwater en die misbruik van grondwater verminder ook die beskikbaarheid van oppervlakwater in SA – een van die laagste omskakeling verhoudings ter wêreld. Water verskaffing en waterkwaliteit is gereeld ook nie op standaard nie. Die gebrek t.o.v. varswater beskikbaarheid is verbonde aan die groeiende behoeftes, maar ook aan ander kwessies soos die verlies van natuurlike habitat en potensiële klimaat veranderinge. Daar word voorspel dat Suid Afrika ‘n watertekort sal ondervind teen 2050. In Mazibuko v Die Stadsraad van Johannesburg en Andere 2010 (3) BCLR 239 (C)was die Grondwetlike regte van toegang tot water opgewerp en die hof moes besluit oor wat beskou sal word as ‘ voldoende water’.
  • Vernietiging van natuurlike habitats byvoorbeeld die Suid Afrikaanse Fynbos, wat een van die wêreld se mees impressiewe botaniese koningskappe is. ‘n veronderstelde 8,500 spesies van vaskulêre plante, waarvan 70% endemies is (hulle word nêrens anders in die wêreld aangetref nie), word hier gerapporteer. Natuurlike vegetasie was skoongemaak vir landbou en stedelike ontwikkeling. Swak landelike bestuur, damkonstruksie, myn en onwettige aanwending vir swartmarkhandel, verskaf ook ‘n bedreiging..InGrand Mines (Pty) Ltd v Giddey No 1999 (1) SA 960 (SCA) was dit bevestig dat myne ‘n verpligting het om rehabilitasie te bewerkstellig na voltooiing van mynwerke.

  • Oorhengel & inwyding van eksotiese spesies – degradering van kus broeiplekke veroorsaak deur aanhoudende ooroes van bv. sardyne en rots lobster, het veroorsaak dat verskeie spesies lokale uitsterwing in die gesig staar. Suid Afrika se natuurlike habitats word ook gekoloniseer deur groot getalle uitlandse spesies deur die insetting van eksotiese hengelvisse.

  • Besoedeling – ruolie besoedeling van skeeps lekke en uitloop van besoedelde water. Suid Afrika genereer ook 50% van die lugbesoedeling op die Afrika kontinent. Motorvoertuig transport en elektrisiteit vervaardiging is ook grootliks bydraend tot lugbesoedeling. In Lascon Properties (Pty) Ltd v Wadeville Investment Co (Pty) Ltd and Another 1997 (4) SA 578 (W), wasArt 68(2) van die Wet op Minerale 50 van 1991 afgedwing tot voordeel van ‘n eienaar van eiendom wat besoedel was, deur te verbied dat mynwater wat nadelige stowwe bevat vrygelaat word sonder dat dit eers ontgif word..

  • Aardverwarming – die potensiële impak van aardverwarming sal waarskynlik bestaande probleme vermeerder (bv. water en bio- -versiteit) en behoort in ag geneem te word in toekomsbeplanning.

    Sosio -ekonomiese kwessies soos afvalbestuur, transport, elektrisiteit (Koolvuur kragstasies en Kernaanlegte), chemiese vergiftiging, ens.


Bokant van Bladsy

 

3. Wat behoort gedoen te word om Omgewingsgesondheid te bevorder?

 

Die gebrek aan betroubare gesondheid en omgewingsake data het ‘n geweldige impak op die vermoë van besluitnemers gemaak om die impak van omgewingsgevare ten aansien van kwesbare gemeenskappe te versag.

Die land benodig ‘n effektiewe Gesondheid Informasie Bestuursisteem om verbeterde data storing en beskikbaarstelling daarvan te ko- ordineer.Omgewings gesondheid kan bevorder word deur ingryping soos:

  • Water bewaring/storing tuis, bv. reënwatertenks

  • verbeterde higiëne – toilette voorsiening en effektiewe afvalwater verwydering.

  • behoorlike water hulpbron bestuur

  • gebruik van veiliger en skoner brandstowwe

  • verbeterde veiligheidsmaatstawwe en omgewingsbewustheid.

  • Voorkoming van toksiese stowwe misbruik, tuis sowel as by die werk

  • Effektiewe Omgewingsgesondheid strategieë en beleid

  • Omgewingsgesondheid opleiding en hoe om ten beste met die omgewing in te skakel.

 Bokant van Bladsy

 

4. Hoe dra die SADK Streeks Aanwysende Strategiese Ontwikkeling Plan by tot verligting van Omgewingsake probleme?

 

Die ekonome van SADK Ledestate sien hoofsaaklik landboukundig daaruit maar die streek volhou om hoë vlakke van omgewings degradasie te ondervind.

Die SADK SASOP plan realiseer die belang van volhoubare gebruik en bestuur van die omgewing ten einde armoede en voedsel wansekuriteit te beveg. Dit identifiseer ook die omgewing en volhoubare ontwikkeling as ‘n sleutel ingryping area.

Die volgende is sommige van die fokusareas vir Omgewingsake en Volhoubare Ontwikkeling:

  • Skepping van die vereiste harmoniese beleidsomgewing,

  • Skepping van regs en regulatoriese raamwerke om streeks ko-operasie ten aansien van alle kwessies omtrent omgewingsake te bevorder

  • Natuurlike hulpbron bestuur

  • Bevordering van omgewing bewustheid om reaksie ten aansien van alle SADK beleid, strategieë en programme vir volhoubare ontwikkeling te kan verseker,

  • Gereelde beoordeling, monitering and rapportering van omgewingstoestande en tendense in die SADK streek,

  • Kapasiteitopbouing, informasie uitruiling en bewustheid skepping van probleme en perspektiewe van omgewingsbestuur, en,

  • Versekering van gekoördineerde streekposisies gedurende onderhandelings en inwerkingstelling van ooreenkomste wat bereik word.

    Bokant van Bladsy

 

5. Wat is die regskategorieë wat in Suid Afrika die verhouding tussen mense en hulle omgewing beïnvloed?

 

  • Die Grondwet – wat bepaal dat elkeen die reg het op ‘n ongerepte omgewing

  • Die Gemene Regwat bepaal hoe interaksie tussen mense plaasvind in ‘n omgewingskonteks, en die gebruik en genot van ons eie eiendomme beskerm.

  • Wetgewing - Nasionale, Provinsiale en Munisipale wetgewing - sekere wette geld ten opsigte van alle aspekte van omgewingsake, terwyl ander wetgewing gebiedgebonde van aard is daar hulle slegs toepassing vind op sekere aspekte van omgewingsake soos vars water, woude of minerale hulpbronne ens.

Die konstitusie, wetgewing en gemenereg is geïntegreerd mede werkend, soos ‘n web van reëls wat deur jou gebruik kan word ter bepaling van aangewese menseregte en die optimale beskerming van sodanige regte.

 Bokant van Bladsy

 

6. Watter Nasionale Wette is uitgereik in SA om Omgewingsbronne te beskerm en Omgewingsgesondheid te bevorder?

 

Hierdie is nie ‘n volledige lys van al die wetgewing betreklik tot omgewingsake nie maar sluit die mees belangrike nasionale wetgewing in wat daarop betrekking het:

 Bokant van Bladsy

 

 

7. Wat bepaal die Grondwet aangaande omgewingsake?

 

Die Grondwet beskik oor ‘n aantal artikels wat relevant is tot omgewingsake:

Die Omgewingsreg - Artikel 27

Elkeen het ‘n reg op:

 

‘n Omgewing wat nie skadelik is vir sy of haar gesondheid of welstand nie

 

 

Die bevordering van natuurbewaring

 

 

Die verkryging en behoud van ekologiese ontwikkeling en die gebruikmaking van natuurlike hulpbronne, terwyl regsgeldige ekonomiese en sosiale ontwikkeling gepromoveer word

 

Ander regte verbandhoudend tot omgewingsake – sekere konstitusionele regte kan gebruik word om billike omgewingseise te ondersteun. Die reg om te lewe word hierby ingesluit (Artikel 11), die reg tot menswaardigheid (Artikel 10), die reg op privaatheid (Artikel 14) en sekere sosio ekonomiese regte.

Die Reg op Gelykheid – omgewing georiënteerde geregtigheid verlang dat voordele wat ons uit die natuur put gelykmatige gebruik deur ons almal regverdig en dat fasiliteite met ‘n negatiewe inpak op die omgewing, soos stortingsterreine ook gelykmatig gebruik word deur alle gemeenskappe.

Die Reg tot Administratiewe Geregtigheid - ingevolge Artikel 33, het almal die reg tot administratiewe optrede wat wettig, redelik en prosessueel regmatig is, en dat almal wie se regte benadeel was deur sodanige optrede geregtig is op skriftelike redes vir so ‘n besluit.

 Bokant van Bladsy

 

8. Tot welke mate is die Gemene Reg relevant tot die hantering van geskille rakende omgewingsake?

 

Deliktereg – Die gemenereg aangaande delikte bepaal dat mens vergoeding mag eis van iemand wat iets gedoen het wat mens skade berokken. Dus mag u, ten aansien van ‘n omgewings georiënteerde geskil, ‘n persoon geregtelik vervolg en vergoeding eis vir verlies gely weens sy of haar onregmatige optrede.

Hiervoor sal u die dienste van ‘n prokureur benodig.

Die Wet op Oorlas – die wet op private oorlas neem kennis van ‘n eienaar se reg om sy of haar eiendom met fisiese gemak, gerief en welstand te geniet sonder onredelike versteuring daarvan deur ander mense. As die inbreuk- making onredelik is mag ‘n grondeienaar ‘n regsaksie instel om sy of haar reg tot verblyfgenot daarop te beskerm.

Die Wet rakend Bure (aangrensende bewoning)– ‘n Grondeienaar mag nie sy of haar eiendom op ‘n wyse gebruik wat skade aan ‘n ander sal veroorsaak nie. Dit beteken dat die grondeienaar se reg om die eiendom te gebruik beperkend is en daar ‘n verpligting op hom of haar rus om nie sodanig op te tree dat dit indruis teen die regte van bure nie. Die toets, of die grondeienaar se gebruik nie voldoen aan hierdie verpligting nie, is een van redelikheid en billikheid. Die prinsiep van redelikheid is relevant tot vele besoedeling aktiwiteite.

Bokant van Bladsy

 

9. Wat is die wette wat ‘sektoraal’ toepaslik is op omgewingsake?

 

Sekere omgewingswetgewing is van toepassing op ‘n spesifieke omgewingsgebied binne die oorkoepelende groeperings van natuurlike hulpbronne, besoedeling kontrole en afvalbestuur, asook grondaanwending beplanning en ontwikkeling.

Hier is ‘n kort verduideliking van 2 gebiedgebonde wette:

 

Die Wet op die Nasionale Omgewing: Lugkwaliteit (Nr. 39 of 2004)

 

 

Die NOL beoog om luggasse te reguleer deur die voorsiening van die totstandkoming van ‘n nasionale raamwerk vir lugkwaliteit en die monitering van omringende lugkwaliteite en uitlaatgasse op ‘n nasionale, provinsiale en plaaslike vlak.

 

 

Nasionale Water Wet (Nr. 36 of 1998)

 

 

Die hoofdoel van die wet is om waterbronne te beskerm, te bewaar en te bestuur op ‘n lewensvatbare en billike wyse met inagneming van ook vele ander faktore soos die basiese menslike behoeftes tans en dié van toekomstige generasies asook die noodsaak om waterbronne te beskerm.

 

 Bokant van Bladsy

 

10. Wat is sommige van die wyses waarop omgewingsgeskille besleg kan word sonder om die howe daarby te betrek?

 

Openbare Deelname – sekere omgewingswette bepaal sekere deelname vereistes wat nagevolg moet word wanneer die relevante gesaghebbers besluite neem of regulasies uitvaardig ooreenkomstig die reg.

Die Wet op die Bevordering van Administratiewe Geregtigheid 3 van 2000 –wat die vereistes vir billike prosesregtelike administratiewe optrede uiteensit, en wat mag strek van ‘kennis- en- kommentaar tipe van prosedures tot en met openbare verhore, en sou die relevante gesaghebbers versuim om aan sodanige verrigtinge mee te doen, mag hulle aksies as ongeldig beskou word.

Omgewings Veldtogte – wat mag strek van om die regering en ontwikkelaars se aandag te vestig op die feite, tot en met om protes aan te teken en media veldtogte te loods.

Bokant van Bladsy

 

11. Wie beskik oor regsbevoegdheid om ‘n omgewingsaangeleentheid by ‘n hof aanhangig te maak?

 

Individue en NRO’s word toegelaat om in openbare belang aksie te neem om die omgewing te beskerm en sal geregtig wees om die saak aanhangig te maak by die hof (locus standi)

Die volgende mense mag die hof nader:

 

Enigeen wat namens iemand ander optree wie nie in sy of haar eie naam kan optree nie

 

 

Enigeen wat optree as ‘n lid van, of in belang van ‘n groep of klas persone

 

 

Enigeen wat optree in openbare belang

 

 

‘n Vereniging wat optree in belang van sy lede

 

NOB (Die Wet op Nasionale Omgewings Bestuur) bevat ook bepalings wat sekere regskostes uiteensit aangaande sake wat voor die hof dien.

Dit vermeld dat as n persoon in openbare of omgewingsbelang ‘n aangeleentheid voor die hof plaas en onsuksesvol daarmee sou wees, ooreenkomstig sekere voorwaardes verbonde daartoe, die hof mag besluit om nie te beveel dat die persoon die kostes betaal van die suksesvolle party nie.

Daarby, sou die relevante persoon suksesvol wees, mag die hof besluit (op aansoek van so ‘n relevante persoon) om aan hom of haar sekere addisionele kostes toe te staan wat hy of sy nie normaalweg op geregtig sou wees nie.

Bokant van Bladsy

 

12. Wat is sommige van die regsmiddele beskikbaar ten opsigte van omgewingsgeskille?

 

Delikte eis vir skade – U kan ‘n eis instel wanneer die optrede van ‘n ander persoon skade aan u eiendom of uself veroorsaak het. Die skade word deur ‘n bedrag geld verteenwoordig wat u dan van die oortreder eis om u te kompenseer vir u verlies of skade soos berokken.

n Interdik – die hof kan genader word om ‘n interdik uit te reik om ‘n persoon daarvan te weerhou om ‘n skadelike aksie uit te voer, sonder dat die proses vir ‘n eis om skadevergoedings gevolg hoef te word.

Drie basiese vereistes moet nagekom word voordat ‘n interdik uitgereik kan word:

 

Daar moet ‘n aksie wees wat besig is om beoefen te word of dreig om beoefen te word,

 

 

Die aksie moet onregmatig wees – dit beteken ook dat die persoon wat vir die interdik aansoek doen oor ‘n merkbare reg moet beskik wat nodig het om beskerm te word, en

 

 

Die persoon wat die Interdik aanvra mag geen alternatiewe regsmiddel beskikbaar h? nie.

 

Hersiening – wat verwys na die hof se vermoë om die korrektheid van ‘n prosedure, gevolg deur ‘n staatsorgaan tydens die maak van ‘n administratiewe beslissing, te mag bevraagteken. U prokureur kan aldus aansoek doen by ‘n hof vir die hersiening van ‘n administratiewe beslissing sou u voel dat korrekte prosedures nie gevolg was toe daardie beslissing gemaak was nie.

Appèl – wanneer u appelleer teen ‘n administratiewe bevinding vra u die hof om oorweging te skenk aan die redes op grond waarvan so ‘n besluit gemaak was. U mag appelleer teen die uitslag van ‘n administratiewe beslissing sou u voel dat die informasie tot beskikking van die besluitnemer ‘n ander beslissing as die een wat gevel was tot gevolg behoort te gehad het.

Al bovermelde regsmiddele benodig dat u die dienste van ‘n prokureur bekom.

Bokant van Bladsy

 

13. Hoe verkry ‘n strand ‘n ‘Blou Vlag’ status?

 

Die Blou Vlag titel is ‘n internasionale toekenning gegee aan strande wat ‘n standaard van uitsonderlikheid handhaaf ten opsigte van veiligheid, geriewe, netheid, omgewings informasie enbeheer. Die program word wêreldwyd deur die Stigting vir Omgewingsleer, ‘n nie profyt draende organisasie wat in Frankryk in 1985 gestig is, bestuur.

Blou Vlag strande moet voldoen aan streng voorvereistes wat insluit:

 

Omgewingsleer aktiwiteite beskikbaar aan strandgebruikers.

 

 

Informasie oor water kwaliteit en plaaslike ekosisteme moet vertoon word.

 

 

Gidskaart van die strand moet vertoon word .

 

 

Strand moet skoon wees

 

 

Geen kampering op die strand

 

 

Toegang van honde en ander troeteldiere moet streng beheer word

 

 

Drinkwater punte beskikbaar op die strand

 

 

Ten minste een Blou Vlag strand in elke Munisipaliteit moet toegang verleen aan gestremde strand gebruikers.

 

Blou Vlag strandseisoene word bepaal deur die verskillende betrokke munisipaliteite, gebaseer op weertoestande en besoeker getalle.

 Bokant van Bladsy

 

14. Wat is die Omgewingsake Regsvereniging?

 

Die ORV is ‘n nie –profyt draende organisasie wat gemik is daarop om die ontwikkeling , opleiding, applikasie en praktyk van die omgewingsake reg te bevorder. Die organisasie bestaan uit lede van verskillende relevante omgewings georiënteerde dissiplines wie netwerk en inligting en kennis in die omgewingsake regsveld deel.

Die ORV hou ‘n jaarlikse konferensie, voorsien vir streeks seminare, en werkswinkels, skakel met omgewingsake departement, lewer kommentaar op beleid en wetgewing en netwerk met ander organisasies in die veld.

Enigeen met ‘n aktiewe belang in die ontwikkeling en applikasie van omgewingsake reg mag aansoek doen om lidmaatskap: omgewingsake regspraktisyns, studente and akademici, omgewingskonsultante, regeringsamptenare, ens

Die ORV was gestig in 1991 en beskik tans oor 130 lede. Hier is hulle kontakbesonderhede

Die ORV sekretariaat
Tel: (018) 299 1934
Faks: (018) 299 1923
www.elasa.co.za

Bokant van Bladsy

15. Wat is van die wetgewing wat verband hou met Omgewingsreg?


Wet op Omgewingsbewaring, Wet op Nasionale Omgewingsbestuur, Wet op Nasionale Omgewingsbestuur afval Wet, 2008, Nasionale Waterwet, Wet op Waterdienste, Rampbestuur 2002.

Bokant van Bladsy

legal-process-servers-banner