prokureur Read in English Read in isiZulu Read in Setswana Read in isiXhosa

banner 1 afrikaans

 

juta-online-shop-banner

 

ONDERHOUDSREG - Dikwels Gestelde Vrae             Terug na tuisblad

 

Daar is miljoene mense, meestal kinders, wat maandeliks onderhoudtoelae ontvang, óf omdat hulle ouers geskei is of nie getroud is nie. Dit hou baie ernstige regsgevolge in vir al die partye betrokke, allermins ook ten opsigte van die kinders se welsyn. As u tans onderhoud ontvang of in die toekoms nodig mag h?, het u nodig om op te lees oor al die knelpunte wat daar bestaan oor onderhoud. Dit is ook toepaslik as u die persoon is wat die onderhoud tans betaal of in die toekoms versoek mag word om dit te doen. U sal nie enige bystand van die Regshulpraad ontvang vir ‘n onderhoudgeval wat deur die onderhoudbeampte ter berde gebring kan word nie, so maak seker om met ‘n prokureur te konsulteer sou u enige hulp of dalk meer inligting benodig.

 

wim-loots-banner-actuarial-consulting

 

  1. Waarom is dit nodig om die onderhoudsplig deur middel van wetgewing af te dwing?
  2. Wie dra die sorgsaamheid plig?
  3. Wanneer eindig die sorgsaamheid plig?
  4. Waar kan ek aansoek doen vir onderhoud?
  5. Wanneer kan ek onderhoud eis?
  6. Hoeveel mag ek eis?
  7. Welke tipe uitgawes mag ek voor aansoek doen?
  8. Ek is huiwerig om ‘n onderhoudklagte in te dien want ek wil nie my gesinsprobleme uitlap aan die wêreld nie – Is dit raadsaam om ‘n klag in te dien?
  9. Ek benodig onderhoud vir my kind – wat sal van my verwag word wanneer ek ‘n klagte aanmeld?
  10. Welke hofprosesse kan ek verwag om op my bestel te word nadat ek ‘n klagte aanmeld?
  11. Wat as my vorige gade die hofproses wat op hom bedien is ignoreer en versuim om die vergadering op die bepaalde hofdatum by te woon?
  12. Is dit altyd noodsaaklik vir beide partye om ‘n onderhoudondersoek by te woon?
  13. Tree die onderhoudbeampte namens my op of moet ek ‘n prokureur aanstel?
  14. Wie dra die plig om onderhoud klagtes te ondersoek?
  15. Wie moet by die onderhoudondersoek getuig?
  16. Kan ek enige toelae eis indien ek by ‘n onderhoudondersoek getuig?
  17. Onderhoudbesprekings tussen my en my gewese gade eindig altyd op in ‘n woordewisseling – Wat gebeur as ons onsself wangedra by ‘n ondersoek?
  18. Mag ek aansoek doen om ‘n bevel dat my gewese gade se werkgewer my kind se onderhoud maandeliks direk in my bankrekening inbetaal?
  19. ‘n Prosesstuk is op my beteken, maar ek is nie die kind se pa nie – wat moet ek doen?
  20. Kan ek onderhoud eis indien die pa van die kind in die buiteland woon?
  21. Ek moet ingevolge ‘n bestaande bevel onderhoud betaal vir my kinders, maar ek is werkloos – wat staan my te doen?
  22. My gewese gade versuim gereeld om onderhoud te betaal – mag ek vra dat die hof hom arresteer?
  23. Watter remedies is aan my beskikbaar sou ek moes eis vir agterstallige onderhoud?
  24. Moet ek die kriminele- of die siviel regtelike roete kies indien ek vir agterstallige onderhoud eis, en hoe word rente daarop bereken?
  25. Wie mag appelleer teen ‘n onderhoudbevel toegestaan?

 

1. Waarom is dit nodig om die onderhoudsplig deur middel van wetgewing af te dwing?

 

Die Konstitusie (in artikel 28), die Kinderwet van 2005 en vele ander internasionale menseregte instrumente omvat die noodsaak om die behoeftes en regte van kinders te beskerm.

Artikel 1 van die Wet op Onderhoud benadruk dat bestaande onderhoudprosedures en kanale in Suid Afrika onvanpas is en bejeën hierdie wet as tussentydse oplossing met die oog op die herstrukturering van die bestaande onderhoudsisteem in geheel.

Dit is duidelik dat die wyd verspreide verwaarlosing en mishandeling van, veral kinders, tans ‘n groot kopseer is vir die owerheid.

Bevele gemaak ingevolge die Wet op Onderhoud stel dan ten doel die afdwinging van die bestaande gemeenregtelike onderhoudplig (Artikel 15(1))

Bokant van Bladsy

 

2. Wie dra die sorgsaamheid plig?

 

Die sorgsaamheid plig is het sy ontstaan in die Romeins Hollandse Reg wat die basis vorm van ons gemene reg. Hierdie plig is nie gekodifiseer nie en val ons toe bloot op grond van familie verhoudinge.

Biologiese ouers en hulle kinders het n plig om mekaar te onderhou. Persone wat kinders aanneem het ‘n verpligting om sodanige kinders te onderhou. Gades het ‘n verpligting om mekaar te onderhou.

‘n Wedersydse sorgsaamheid plig bestaan ook tussen:

  • broers en susters,
  • half broers en half susters en
  • grootouers en hulle kleinkinders .

Daar bestaan geen sorgsaamheid plig tussen:

  • stiefouers en stiefkinders,
  • stiefbroers en stiefsusters,
  • iemand en sy of haar skoonouers of sy of haar skoonbroer of skoonsuster,
  • oom,tannie en hulle nefies of niggies,
  • iemand en sy of haar meer verwyderde verwantskappe, nie, of
  • persone wat saambly nie, tensy hulle hulself kontraktueel daartoe verbind het.

In gevolge van die Wet op Erkenning van Gebruiklike Huwelike Wet 120 van 1998 het sodanig getroude partye gelyke regte, ook gemeenregtelike regte (Artikel 6) en daaruit volg dit dat aan hulle gemeenregtelike sorgsaamheid pligte opgedra word ooreenkomstig dié van partye getroud in gevolge enige ander reg.

Ingevolge die Wet op Burgerlike Verbintenisse Wet 17 van 2006 is die regsgevolge voortspruitend uit selfde geslagverbintenisse ingevolge hierdie wet , dieselfde as dié voortspruitend uit ‘n huwelik ingevolge enige ander reg, insluitend die Gemene Reg (Artikel 13).

Die sorgsaamheid plig teenoor kinders bestaan ongeag of hul ouers geskei of nooit getroud was nie of vervreemd is of verwyderd vanaf hulle kinders woonagtig is.

In Petersen versus Maintenance Officer Simons Town and Others 2004(2) SA 56(CPD)het die hof die gemeenregtelike sorgsaamheid plig uitgebrei om grootouers, aan vaders kant, van buite egtelike kinders in te sluit op grond daarvan dat uitsluiting van so ‘n plig sou skrei teen konstitusionele verpligtinge.

Bokant van Bladsy

 

3. Wanneer eindig die sorgsaamheid plig?

 

Die sorgsaamheid plig van gades kom gewoonlik ten einde by die afsterwe van ‘n gade of deur egskeiding. Dié plig kan wel na ’n egskeiding voortduur as daar vir onderhoud voorsien is in die egskeidings bevel.

Dié sorgsaamheid plig kan ook soms voortduur ná die afsterwe van ‘n gade. Die boedel van die afgestorwene het dan die onus (plig) van versorging - Hodges v Coubrough NO 1991(3) SA 58 (DCLD). Die langslewende gade in ‘n huwelik gesluit ná die inwerkingtreding van die Wet op die Uitbreiding van Huwelike, Wet 50 van 1997, mag onderhoud, soos redeliker gewys benodig, van die oorledene se boedel eis.

As ‘n staattoelaag vir onderhoud ontvang word namens ‘n kind, behou die ouers steeds die primêre versorgingplig teenoor sodanige kind. Die sorgsaamheid plig kom ten einde wanneer die kind selfversorgend raak – Gold v Gold 1975 (4) 237 (DCLD)

Die sorgsaamheid plig kan voortduur nadat ‘n kind meerderjarig word –Brandt v Brandt A234/2000 (CPD). Die meerderjarige kind dra die onus om die bestaan van sodanige verpligting te bewys – Sikatele and Others v Sikatele and Others 1996 2 All SA 95 (Transkei).

‘n Onderhoudbevel met ‘n vasgestelde termyn van betaling kom nie outomaties ipso iure (volgens die reg) ten einde, sou die kind selfversorgend raak alvorens sodanige tydperk verstryk nie – Kemp v Kemp 1958 (3) 736 (DCLD).

Die boedel van ‘n oorledene ouer is aanspreeklik vir die onderhoud van minderjarige kinders – In Re Estate Visser 1948 1129 (CPD).

Bokant van Bladsy

 

4. Waar kan ek aansoek doen vir onderhoud?

 

Die gemeenregtelike sorgsaamheid plig weerspieël uit ons daaglikse versorging van diegene wie sodanige verpligting regverdig.

Enige persoon wat onderhoud benodig vanaf ‘n ander persoon, wat regtens verplig is om hom of haar te onderhou of wie verplig is om iemand te onderhou wat in sy of haar sorg is, kan ‘n hof nader om sodanige versorgingplig af te dwing. Dit word gedoen deur middel van die indiening van ‘n onderhoudklagte.

Onderhoud klagtes ten opsigte van Hooggeregshof bevele gemaak, kan aanhangig gemaak word by die hof wat die bevel gemaak het óf by ‘n onderhoudhof.

Onderhoud klagtes ten opsigte van plaaslike egskeidings bevele en onderhoudhof bevele moet by ‘n onderhoudhof met jurisdiksie om die saak aan te hoor, aangemeld word. Elke distrikshof is ook ‘n onderhoudhof, binne sy jurisdiksie gebied (Artikel 3).

‘n Onderhoudhof het jurisdiksie om onderhoud klagtes te beredder van persone woonagtig binne die distrik van die hof. Dit veronderstel dat jy jou klagte moet indien by die distrikshof in die gebied waarin jy woonagtig is en die saak daar laat bewillig.

Klagtes ten opsigte van nuwe aansoeke of ten opsigte van bestaande bevele kan by die klerk van die onderhoudhof of by die onderhoudbeampte, werksaam by daardie hof, gemaak word.

Nguza v Nguza 1995 (2) SA 954 (TLD)– omstandighede beïnvloed jurisdiksie. Die Ouma was verantwoordelik vir die fisiese versorging van die kind, in belang van die moeder en ooreenkomstig die voorskrif van die moeder, terwyl die moeder die kind onderhou het. Die hof bevind dat die onderhoudhof binne die gebied waar die moeder bly, jurisdiksie het.

Bokant van Bladsy

 

5. Wanneer kan ek onderhoud eis?

 

Jy kan ‘n klagte aanmeld wanneer:

  • Jy onderhoud benodig vanaf iemand regtens verplig om ‘n kind te onderhou wat in jou sorg is of bystand benodig as gevolg van sy of haar versuim om te sorg (artikel 6(1)(a)), of
  • Goeie rede bestaan vir die wysiging of opheffing van ‘n bestaande bevel (artikel 6(1)(b)).

Voorbeelde van onderhoud klagtes:

  • Pa van kind sorg, maar ek benodig ‘n bevel om te verseker dat hy altyd op tyd betaal.
  • Bestaande bevel maar moeder van die kind betaal gereeld laat.
  • Bestaande bevel maar vader van die kind is agterstallig met onderhoud betalings.
  • Ek ontvang geen onderhoud ten gunste van my kind vanaf die biologiese vader nie.
  • Bestaande bevel vir onderhoud ten gunste van myself maar my gewese gade weier om te betaal.

Watson v Watson 1998 (3) 126 – bestaande bevel vier maande tevore uitgereik. Hof staan ‘n verhoging toe weens die regmatige behoefte van die kind en dit was geil binne vermoë van die vader om dit te bekostig .

Bokant van Bladsy

 

6. Hoeveel mag ek eis?

 

Die gemeenregtelike sorgsaamheid plig veronderstel sodanige sorg as wat redeliker gewys die persoon wat versorg moet word, toeval (artikel 15 (2)).

Die benadering van ons regstelsel is voorwaardelik in stede van formalisties soos in sommige ander lande. Dit beteken dat elke onderhoudgeval op eie meriete beoordeel word.

Die hof sal ‘n bedrag vasstel regverdigbaar bevind in die besondere omstandighede van daardie besondere geval (artikel 15(3)(b)). Faktore soos die onderlinge vermoëns van die partye gesamentlik verantwoordelik om te onderhou en die bedrag redeliker gewys benodig vir die versorging van ‘n persoon vir sy of haar behoorlike bestaan vermoë en ontwikkeling, word in ag geneem (artikel 15(2) en 15(3)(a)). Ander belanghebbende faktore is die sosiale peil van die partye en die lewenstyl gehandhaaf en waarop geregtig, deur sodanige persoon wat versorg staan te word , in bestaande omstandighede - Prophet v Prophet 1948 (4) SA 325 (OFS).

Ten einde ‘n regverdige beslissing te kan vel moet die hof ten volle op hoogte gestel word met betrekking tot die inkomste en uitgawes van alle belanghebbende partye en die koste verbonde , ten opsigte van die persoon wat sorg benodig - Herfst v Herfst 1964 (4)127 (WLD). Die bepaling van sodanige redelike behoefte is eerder n kwessie van intelligente beredenering as omvattende berekening - Cullen v Haupt 1988 (4) SA 39.

Bokant van Bladsy

 

7. Welke tipe uitgawes mag ek voor aansoek doen?

 

Jy mag eis vir voldoende vergoeding van redelike uitgawes belanghebbend tot jou besondere omstandighede (artikel 15 (3) (b)).

Voorbeelde van wat geëis mag word, indien wel belanghebbend tot ‘n besondere geval:

  • Voorsiening vir kos, klere, mediese sorg en opvoeding (artikel 15 (2)),

  • Vakansies en universiteit fooie – Prophet v Prophet (supra),

  • Verlos kostes en onderhouduitgawes aangegaan sedert die geboorte van die kind tot en met datum van die ondersoek, tesame met rente (artikel 16 (1) (a) (ii)),

  • Agterstallige onderhoud (artikel 40),

  • Naskoolse aktiwiteite en voorsiening van ander herhaaldelike uitgawes – Schmidt v Schmidt 1996 (4) SA 211 (WLD).

Bokant van Bladsy

 

8. Ek is huiwerig om ‘n onderhoudklagte in te dien want ek wil nie my gesinsprobleme uitlap aan die wêreld nie – is dit raadsaam om ‘n klag in te dien?

 

Ja, dit is.

Die Onderhoudwet sluit spesifiek voorsorg maatreëls in ter beskerming van die partye in

‘n onderhoud aangeleentheid.

‘n Onderhoudondersoek word in kamera gehou (Artikel 10 (4)). Dit beteken dat slegs

persone wie se teenwoordigheid benodig word toegelaat sal word in die hof gedurende so ‘n ondersoek.

Dit is ‘n kriminele oortreding om enige inligting te openbaar ten opsigte van ‘n onderhoudondersoek, tensy benodig ten uitvoering van enige funksie ingevolge hierdie wet, of wanneer so opgedra deur die hof (artikel 37).

Die naam en adres van ‘n kind wat in ‘n onderhoudondersoek betrokke is of was, of enige inligting wat moontlik sy of haar identiteit mag blootstel , mag nie gepubliseer word nie. ‘n Boete of selfs gevangenisstraf mag opgelê? word vir sodanige oortreding (artikel 36 (1)).

Die Minister en die voorsittende beampte het ‘n diskresie om sodanige inligting onder sekere omstandighede toe te laat sou dit wel in die kind se voordeel wees (artikel 36 (3)).

Bokant van Bladsy

 

9. Ek benodig onderhoud vir my kind – Wat sal van my verwag word wanneer ek ‘n klagte aanmeld?

 

Wanneer jy ‘n onderhoudklag op die voorgeskrewe wyse aanmeld moet die volgende ook verskaf word :

  • Afskrifte wat gewaarmerk is vir die bewys van identiteit ten opsigte van jouself en ook ten opsigte van enige kinders betrokke by die aangeleentheid.

  • Bank besonderhede.

  • Bewys van inkomste en uitgawes ten opsigte van jouself en, indien vir kindersorg aansoek gedoen word, uitgawes aangegaan en kostes ten opsigte van sodanige kind.

  • Bewys van heenkome.

  • Inligting met betrekking tot die identifikasie van, adres van en finansiële posisie van die persoon van wie jy onderhoud verlang, indien beskikbaar.

Sodanige informasie sal deur die onderhoudbeampte gebruik word vir ondersoek doeleindes.

Nadat jy ‘n onderhoudklag op die voorgeskrewe wyse aanmeld, en al die voorgeskrewe dokumentasie soos versoek aan die onderhoudbeampte verskaf het ter stawing van die eis, sal ‘n onderhoud l?er geopen word vir hierdie aangeleentheid.

As ‘n l?er reeds bestaan sal alle beskikbare dokumentasie daarin geliasseer word soos voorgeskryf.

Bokant van Bladsy

 

10. Welke hof prosesse kan ek verwag om op my bestel te word nadat ek ‘n klagte ingedien het?

 

Die onderhoudbeampte mag dit nodig ag vir ‘n vergadering met al die betrokke

partye, wat gehou sal word in sy kantoor op ‘n spesifieke tyd en datum.

So ‘n vergadering is ondersoekend gerig en dien ook as ‘n knelpunt, skikkings geleentheid vir die partye.

Ten einde bywoning te verseker sal hy of sy opdrag gee aan die klerk van die onderhoudhof om aanwysings, tesame met instruksies om sodanige vergadering op ‘n vasgestelde datum , tyd en plek by te woon, aan die partye uit te reik – Isley vs. Letchobo SA 2010 (S Gauteng).

Indien al die partye opdaag soos aangewys sal die ondersoek voortgaan, maar indien beide partye afwesig is, na behoorlike bediening van die aanwysings deur ‘n beampte van die hof, kan die ondersoek van die rol verwyder word.

Die onderhoudgeval sal afgehandel word tydens sodanige vergadering indien’n ooreenkoms bereik word ten opsigte van al die knelpunte en ‘n skikkingsbevel deur beide die partye onderteken word.

Indien besondere knelpunte steeds bestaan kan sodanige vergadering uitgestel word tot ‘n latere datum vir verdere ondersoek doeleindes.

Die onderhoudbeampte kan ook hier tydens besluit dat hy of sy oor genoegsame inligting beskik ten einde ‘n datum aan te wys vir ‘n formele onderhoudondersoek.

‘n Mondelingse waarskuwing gemaak deur die landdros, of subpoenas, sal uitgereik word aan die partye om bywoning van die formele onderhoudondersoek te verseker (artikel 9(2)).

 

11. Wat as my vorige gade die hofproses wat op hom bedien is ignoreer en versuim om die vergadering op die bepaalde hofdatum by te woon?

 

Om bywoning van al die partye by die ondersoek gerigte vergadering te verseker wat gereël is om in die kantoor van die onderhoudbeampte plaas te vind, sal aanwysings uitgereik word met instruksies ten opsigte van die datum, tyd en plek van sodanige vergadering.

Indien ‘n aanwysing behoorlik beteken was op ‘n party ter bywoning en hy of sy versuim bywoning, mag die onderhoudbeampte óf ‘n aanwysing weer uitreik, óf hy mag besluit om die straf, soos bepaal deur regulasie 3 (3) van die Wet op Onderhoud, uit te oefen.

‘n Dagvaarding sal dan uitgereik word teen die party wat oortree om voor die hof by te verskyn en redes aan te voer vir sy of haar versuim om die hof by te woon, soos gespesifiseer in die aanwysing.

In gevolge regulasie 3 (3) is dit ‘n oortreding om ‘n aanwysing, uitgereik vir onderhouddoeleindes, te verontagsaam, en indien skuldig bevind mag die oortreder ‘n vonnis van ‘n boete of gevangenis straf opgelê word - Isley vs. Letchobo S.A. 2010 (S Gauteng)

Dit word aan die hand gedoen dat regulasie 3 (3) slegs as ‘n laaste keuse uitgeoefen behoort te word.

Bokant van Bladsy

 

12. Is dit altyd noodsaaklik vir beide partye om ‘n onderhoudondersoek by te woon?

 

‘n Skriftelike verklaring gemaak deur ‘n getuie op die voorgeskrewe wyse, is toelaatbaar as bewys in ‘n onderhoud aangeleentheid en behou dieselfde effek en waarde, as sy of haar mondelingse getuienis (artikel 12 (1)).

Al die bewysstukke wat sodanige getuie persoonlik by die hof sou inhandig, kan deur middel van ‘n beëdigde verklaring ingehandig word en sal aanvaar en mee gehandel word asof dit persoonlik ingehandig is as bewys en asof behoorlik geïdentifiseer deur die persoon wat sodanige verklaring afgelê het.

‘n Afdruk van die verklaring tesame met ‘n afdruk van elke dokument wat deur middel van sodanige verklaring ingehandig staan te word, moet op die persoon teen wie die onderhoudklagte aanhangig gemaak is, beteken word.

Hy mag dit teenstaan dat die verklaring ingehandig word en indien hy dit sou teenstaan sal die inhandig wording daarvan nie toegelaat word deur die hof nie (artikel 12).

‘n Onderhoudhof mag ook ‘n onderhoudbevel toestaan teen ‘n persoon wat afwesig is by die ondersoek sou hy skriftelik daartoe toestem, en indien sodanige toestemming deur die onderhoudbeampte ingehandig word by die onderhoudondersoek (Artikel 17 (1)).

‘n Afskrif van sodanige bevel sal aan hom of haar gelewer of aangebied word deur ‘n beampte van die hof ten einde sy of haar bewusmaking, ten opsigte van die bepalings van die bevel, te verseker (Artikel 17).

Die hof mag, indien die onderhoudspligtige, na die betekening van ‘n sapogeen, versuim om te verskyn by die onderhoudondersoek, op aansoek van die onderhoudbeampte, die getuienis van die persoon wat die onderhoudklag ingedien het oorweeg en ‘n bevel toestaan teen onderhoudspligtige, in sy of haar afwesigheid (Artikel 18).

‘n Afskrif van sodanige bevel sal aan die onderhoudspligtige gelewer of aangebied word deur ‘n hofbeampte, ter versekering dat hy of sy bewus is van die bepalings van die betrokke bevel.

Die onderhoudspligtige mag, binne 20 dae nadat hy of sy bewus geraak het van die bevel, aansoek doen by die onderhoudhof vir die wysiging of opheffing van die bevel.

Die hof mag dan van ‘n of beide die partye verlang om verdere getuienis af te l?, en mag sodanige bevel daarna bekragtig, wysig of ophef.

Die onderhoudbeampte mag ‘n landdros versoek om die besonderhede van betaling van ‘n bestaande bevel, in die afwesigheid van die partye, te wysig. Al die partye sal dan, op die voorgeskrewe wyse, in kennis gestel word van so ‘n wysiging (Artikel 19).

Bokant van Bladsy

 

13. Tree die onderhoudbeampte namens my op of moet ek ‘n prokureur aanstel?

 

Die onderhoudbeampte is by uitstek ‘n hofbeampte. Sy rol is hoofsaaklik om te verseker dat onderhoud aangeleenthede na behore ondersoek word ten einde die landdros in staat te stel om ‘n regverdige bevinding te kan maak.

Gedurende die vergadering met die partye betrokke in ‘n onderhoudgeding sal sy rol wees , dié van voorsittende beampte , fasiliteerder, ondersoekbeampte en administrateur ten einde te verseker dat die knelpunte en geskille in die betrokke onderhoudaangeleentheid bepaald syn, administratiewe prosesse nagekom word en dat dokumentasie soos verlang ingehandig word.

Hy sal ‘n informatiewe rol vervul ter verduideliking van prosedures, moontlike oplossings vir knelpunte en die regte en verwagtinge van die partye teenwoordig. Hy sal ook probeer om hulle van hulp te wees in die bereiking van ‘n werkbare oplossing ten opsigte van die betrokke knelpunte sonder om voorskrywend op te tree.

Die uitkoms van so ‘n vergadering sal afhang van verskeie faktore. Voorbeelde is die besondere feite van die aangeleentheid, betrokke knelpunte, die vermoë van die partye om konflik te hanteer en bedugte besluite te kan neem, hulle algemene begrip ten opsigte van regsprosedures, van hulle regte en pligte, en hulle bereidwilligheid om te skik.

Die partye in ‘n onderhoudaangeleentheid het ‘n reg tot regsverteenwoordiging (Art.10). Indien ‘n party regsverteenwoordiging verlang en nie finansieel in staat is om ‘n prokureur aan te stel nie, kan hy of sy aansoek doen om regshulp.

‘n Regsverteenwoordiger sal dan deur die staat aangestel word om sodanige party by te staan, mits die party vir sodanige bystand in aanmerking kom.

In minderjarige onderhoud sake is dit betwisbaar of die indiensneming van ‘n prokureur met die verstandhouding dat sy betaling ‘n persentasie sal wees van ‘n moontlike, toekomstige hofbevel in die vooruitsig gestel, regverdigbaar is.

Minderjarige onderhoud behoort aan die betrokke kind. Die ouer wat namens die kind eis mag nie sodanige kind van sy of haar regmatige onderhoud ontneem nie - Watson v Watson1978 (3) 126.

‘n Kind se regmatige eis tot behoorlike sorg word nie ingeperk deur hofbevele uitgereik nie. Sodanige bevele geld slegs tussen die partye voor die hof en is nie bindend op die kind nie - Herfst v Herfst 1964 (4) 127 (WLD).

Bokant van Bladsy

 

14. Wie dra die plig om onderhoud klagtes te ondersoek?

 

Artikel 6 gee spesifiek opdrag aan die onderhoudbeampte om klagtes wat op die voorgeskrewe wyse aangemeld is, te ondersoek.

Die onderhoudbeampte mag ‘n verklarings afneem van enigeen wat oor betreklike inligting beskik ten opsigte van die betrokke aangeleentheid en mag getuienis insamel ten opsigte van enige rakende aspek. Die onderhoudbeampte kan onderhoudbeamptes van ander distrikte en onderhoudondersoekers versoek om hom of haar by te staan in sodanige ondersoeke.

Die onderhoudbeampte mag ook vra dat ‘n persoon wie waarskynlik oor inligting beskik, aangesê word om voor ‘n landdros te verskyn vir ondervraging. Die onderhoudbeampte mag hierdie persoon onder kruisverhoor neem om te verseker dat sy kennis ten opsigte van sodanige inligting omvattend blootgelê? word (Artikel 8).

Die landdros voorsittend by ‘n besondere onderhoudgeval deel die verantwoordelikheid om getuienis voor die hof te plaas – Mgumane v Setemane (Appèl). Die landdros mag enige teenwoordige persoon by ‘n onderhoudondersoek ondervra en mag enige persoon wat reeds getuig het terug roep en weer ondervra (Artikel 10 (1)).

Die partye in ‘n onderhoudondersoek, die onderhoudbeampte en die landdros deel die verantwoordelikheid om getuienis in te samel, selfs wanneer die partye verteenwoordig is – Buch v Buch 1967 (3) SA 83 (TPD).

Bokant van Bladsy

 

15. Wie moet by ‘n onderhoudondersoek getuig?

 

Die onderhoudbeampte het verrykende prosesregtelike waarskuwings regte en mag enige persoon met toepaslike inligting versoek om in ‘n onderhoudondersoek te getuig (Artikel 7 en 9).

Die onderhoudbeampte mag ook versoek dat boeke, dokumente en state toepaslik tot ‘n aangeleentheid by die betrokke ondersoek ingehandig word en dat getuienis daaromtrent afgelê word (Artikel 7).

Die landdros mag versoek dat enige persoon teenwoordig by die ondersoek, prosesregtelik gewaarsku of nie, getuienis afl? tydens sodanige ondersoek (Artikel 10).

‘n Party in ‘n ondersoek ter weerlegging van ‘n eis om onderhoud, mag ook versoek dat getuies namens hom of haar getuig.

Bokant van Bladsy

 

16. Kan ek enige toelae eis indien ek by ‘n onderhoudondersoek getuig?

 

Ingevolge artikel 11 van die Wet op Onderhoud is ‘n getuie wat in ‘n onderhoud ondersoek getuig geregtig op ‘n toelaag soos asof hy of sy in ‘n kriminele saak bygewoon het as staat getuie.

‘n Getuie mag ‘n toelaag betaal word vir verblyf en vervoer na en vanaf die hof.

Die persoon teen wie ‘n onderhoudbevel gemaak mag word kan, op versoek van die onderhoudbeampte en aanwysing van die hof, dieselfde toelaag betaal word as dié betaalbaar aan ‘n ‘n getuie van ‘n beskuldigde in ‘n kriminele saak. Dit sluit in toelae vir verblyf en vir vervoer na en vanaf die hof (Artikel 10).

Regulasie 5 bepaal dat so ‘n persoon geregtig sal wees op toelae ten opsigte van:

  • Sy of haar redelike werklike uitgawes vir verblyf.

  • ‘n vervoer toelaag na en vanaf die hof.

Bokant van Bladsy

 

17.Onderhoudbesprekings tussen my en my gewese gade eindig altyd met ‘n woordewisseling – wat gebeur as ons onsself wangedra by ‘n ondersoek?

 

Ingevolge artikel 20, mag die landdros as voorsittende beampte van ‘n onderhoud geding ‘n bevel uitreik soos wat die hof toepaslik bevind ten opsigte van die kostes verbonde aan die bediening van hofstukke, met in ag neming van die gedrag van die persone betrokke by die ondersoek.

‘n Persoon teen wie ‘n beslagleggingsbevel uitgereik was ingevolge artikel 27, mag aansoek doen vir die tersydestelling van so ‘n bevel. Die hof sal sekere faktore in ag neem ter beslissing van sodanige aangeleentheid insluitend die gedrag van party teen wie die bevel uitgereik is.

Enige persoon wat opsetlik die hofsitting van ‘n onderhoudondersoek onderbreek, of hinder, of die hof in die uitvoering van sy pligte by die ondersoek belemmer, sal skuldig wees aan ‘n oortreding, en by skuldigbevinding strafbaar wees met ‘n boete of gevangenisstraf (Artikel 35). Sien ook – Sparks vs. Sparks 1998(4) S.A. 714 (WLD).

Partye by ‘n onderhoudondersoek moet aldus hulself ten alle tye ordelik gedra.

Bokant van Bladsy

 

18. Mag ek aansoek doen om ‘n bevel dat my gewese gade se werkgewer my kind se onderhoud maandeliks direk in my bankrekening inbetaal?

 

In gevolge artikel 16, sal die hof, op aansoek van die persoon ten gunste van wie ‘n onderhoudbevel uitgereik staan te word, ‘n bevel toestaan wat die werkgewer van die persoon teen wie die betrokke onderhoudbevel gemaak of gemaak staan te word aanwys, om namens hom of haar sodanige herhaaldelike betalings te maak, verskuldig of toekomend aan die persoon in wie se guns sodanige bevel uitgereik word. Hierdie tipe bevel sal slegs uitgevaardig word indien dit prakties sou wees in die betrokke omstandighede.

Ingevolge artikel 16 (1) (a) mag die hof ‘n bevel uitreik dat die onderhoudbetalings in die bankrekening van die persoon ten gunste van wie die bevel toegestaan is, betaal word, by wyse van ‘n debietorder of op enige ander paslike manier.

Die onderhoudbeampte mag die landdros versoek om die bankbesonderhede van ‘n bestaande bevel toepaslik te verander in absentia (in die afwesigheid) van enige van die partye (Artikel 19).

Die onderhoudbeampte sal al die afwesige partye inlig met betrekking tot sodanige veranderinge gemaak.

Bokant van Bladsy

 

19. n Prosesstuk is op my beteken, maar ek is nie die kind se pa nie – wat moet ek doen?

 

Indien die party teen wie ‘n klag vir onderhoud aangemeld is die mening toegedaan is dat hy nie regtens verplig is om onderhoud te betaal nie weens die feit dat hy nie die pa is nie, kan hy vaderskap betwis tydens die voorlopige vergadering.

Indien al die partye bereid is om hulself, en die betrokke kind, aan bloedtoetse te onderwerp ten einde vaderskap te bepaal, sal die ondersoekbeampte reël dat sodanige toetse om gedoen word.

Indien enige van die partye nie finansieel in staat is om vir sodanige toetse te betaal nie, kan die onderhoudbeampte die landdros versoek om ‘n voorlopige ondersoek te hou ten einde die betaling van die toetse te bepaal. Die landdros mag hier tydens ‘n voorlopige bevinding hieroor maak of beveel dat die staat vir die toetse betaal (Artikel 21).

Indien die party teen wie ‘n klag vir onderhoud aangemeld is toestem om vir sodanige bloedtoetse te betaal, en daarna versuim om sodanige betaling te maak en ook versuim om ‘n toekomstige hofdatum by te woon, kan die hof, op versoek van die onderhoudbeampte, ‘n onderhoudbevel ingevolge Artikel 18 in sy afwesigheid toestaan teen so ‘n persoon.

Daar bestaan ‘n weerlegbare vermoede dat die man die vader is van sy vrou se kinders. Hierdie vermoede mag op enige stadium deur hom weerlê word.

Ten opsigte van kinders gebore buite die huwelik, word dit vermoed, in die afwesigheid van enige teenstrydige getuienis wat onsekerheid daarstel, dat die persoon teen wie ‘n klag vir onderhoud aangemeld is die biologiese vader van die kind is, indien hy seksuele omgang met sodanige vrou gehad het gedurende enige stadium gedurende die periode waartydens die kind verwek kon gewees het - Artikel 26 van Wet 38 van 2005.

Weiering deur ‘n party om hom of haarself, of die betrokke kind, aan bloedtoetse te onderwerp sal dié party se geloofwaardigheid negatief beïnvloed - Artikel 37 van die Kinderwet Wet 38 of 2005.

Bokant van Bladsy

 

20. Kan ek onderhoud eis indien die pa van die kind in die buiteland woon?

 

Die Wedersydse Toepassing van Onderhoudbevele (lande in Afrika) Wet 6 van 1989 en Wet 80 van 1963 reguleer die prosedures ter sake wanneer ‘n party in ‘n onderhoud aangeleentheid buite die land se grense woonagtig is.

 As ‘n onderhoudondersoek aangemeld word en die persoon teen wie so ‘n ondersoek aangemeld is buite ons grense woon, kan die plaaslike landdroshof ‘n ondersoek in die afwesigheid van laasgenoemde persoon hou en ‘n voorlopige bevel ten opsigte van die betrokke onderhoud aangeleentheid uitreik - Artikel 5, Wet 6 van 1989.

Indien ‘n voorlopige bevel deur die plaaslike landdroshof uitgevaardig word, sal ‘n afskrif van sodanige bevel tesame met alle dokumentasie wat daarmee verbonde is aangestuur word, by wyse van diplomatieke kanale, na die onderhoudhof in die gebied waar so ‘n persoon teen wie die bevel bewillig is woonagtig is, ter bekragtiging van so ‘n bevel - Artikel 4, Wet 6 van 1989.

By ontvangs van ‘n voorlopige bevel gemaak buite ons grense, sal ‘n ondersoek gehou word deur die plaaslike landdroshof wat sodanige bevel ontvang het, ter bekragtiging van so ‘n bevel. Die onderhoudbeampte sal ook die onderhoud aangeleentheid ondersoek ingevolge Artikel 7 van die Wet op Onderhoud – sien ook Artikel 6, Wet 6 van 1989.

Bevele bekragtig ingevolge Artikel 4 en Artikel 6 Supra, word beskou as uitgevaardig te wees ooreenkomstig Artikel 16 van die Wet op Onderhoud – sien ook Artikel 7, Wet 6 van 1989.

Besoldiging bevele ontvang uit ander lande sal plaaslik geregistreer word by die landdros - kantoor in die gebied waar die persoon werksaam is, teen wie sodanige bevel toegestaan was, of in die distrik waarin sy werkgewer se hoofkantoor geleë is. So ‘n bevel sal beskou as uitgevaardig te wees ooreenkomstig Artikel 16(2) van die Wet op Onderhoud sien ook Artikel 9, Wet 6 van 1989.

Bokant van Bladsy

 

21. Ek moet ingevolge ‘n bestaande bevel onderhoud betaal vir my kinders, maar ek is werkloos – wat staan my te doen?

 

As ‘n bestaande bevel bestaan, maar die persoon teen wie sodanige bevel gemaak is raak werkloos, moet hy of sy onmiddelik die onderhoudbeampte , werksaam in die gebied waar sodanige bevel gemaak was, in kennis stel daarvan.

Hy of sy kan dan aansoek doen vir uitstel van die bevel. Die betrokke party sal bewys moet lewer vir die redes vir sy werkloosheid en dat hy tans wel werk soek.

Indien die party weens werkloosheid agterstallig geraak het met onderhoudbetalings ingevolge ‘n bestaande bevel, sal ‘n verweer dat sodanige party onvermoënd is, hom nie geregtig maak op ‘n ontheffing daarvan nie waar dit bewese is dat sodanige versuim die gevolg van sy onwilligheid was om te werk, of as gevolg van wangedrag (Artikel 31 (2)).

Die onwilligheid om te werk sal slegs betrekking h? op ‘n persoon se pogings en vermoë om werk te bekom gegewe sy of haar besondere kwalifikasies – S vs. Leonards 1979(1) SACR307 (CPD).

‘n Hofbevel wat uitgestel word weens sodanige werkloosheid sal hervat wanneer hy of sy weer in diens geneem word in die toekoms.

‘n Persoon kan aansoek doen om ‘n wysigingsbevel sou sy of haar inkomste nou minder wees as wat dit was voordat sodanige persoon werkloos geraak het (Artikel 6)

Die party wat aansoek doen vir ‘n wysiging dra die onus van bewystot bevrediging van die hof, dat goeie rede vir die wysiging bestaan – Whitely vs. Whitely 1959 (2) 148 (ECD)

Bokant van Bladsy

 

22. My gewese gade versuim gereeld om onderhoud te betaal - mag ek vra dat die hof hom arresteer?

 

Wanneer so ‘n versuim geskied mag die persoon in wie se guns die onderhoudbevel toegestaan is, ‘n klagte indien tot sodanige effek.

Op versoek van die onderhoudbeampte, mag die landdros ‘n lasbrief magtig vir die arrestasie van die party wat versuim.

‘n Persoon wat versuim om die onderhoud ooreenstemmend die bepalings van ‘n onderhoudbevel te betaal is skuldig aan ‘n misdryf en by skuldigbevinding strafbaar met ‘n boete of gevangenisstraf (Artikel 31).

Die onderhoudbeampte mag ook die besonderhede van ‘n persoon wat skuldig bevind word aan sodanige oortreding aan krediet instansies verskaf.

Die hof mag ook beveel dat sodanige gevangenisstraf en /of boete opgeskort word op voorwaarde dat die beskuldigde die agterstallige onderhoud betaal ten tye en ten bedrae as wat die hof goed ag (Artikel 40).

In S vs. Visser 2002(1) SARC 50 (CPD), was die gewese man met R44500 agterstallig, maar dit was binne sy vermoë om die bedrag te betaal. Die hof straf hom tot 1440 ure periodieke gevangenisstraf, uitgedien te word oor naweke en verder dat sodanige ure verminder sal word met 15 ure vir elke R500 wat hy afbetaal op die agterstallige bedrag. Hierdie straf was op appèl gehandhaaf.

Bokant van Bladsy

 

23. Watter remedies is aan my beskikbaar sou ek moes eis vir agterstallige onderhoud?

 

Indien enige onderhoudbevel gemaak ingevolge hierdie wet onvoldoende bly vir ‘n periode van tien dae vanaf datum van betaling van die betrokke bedrag, of datum waarop enige sodanige bevel gemaak was, mag die persoon in wie se guns sodanige bevel gemaak was aansoek doen vir:

  • ‘n beslagleggingsbevel ingevolge artikel 27 (1) uitgereik teen die roerende en / of onroerende eiendom van die persoon wat regtens verplig is om sodanige onderhoud te betaal, of

  • ‘n besoldigingbevel ingevolge artikel 28, synde ‘n bevel wat sy of haar werkgewer verplig om die agterstallige namens die persoon teen wie sodanige bevel toegestaan was, te betaal, of

  • Aanhegting van skuld ingevolge artikel 30, wat enige persoon beveel, wie met ‘n verpligting belas is om ‘n skuld te vereffen teenoor die persoon teen wie die bevel toegestaan was, om sodanige betaling te maak aan die persoon in wie se guns die onderhoud bevel toegestaan is.

Enige bevel ten opsigte van bovermelde remedies mag insluit die betaling van rente en die koste verbonde aan die uitleggings bevel.

Die persoon in wie se guns die onderhoudbevel gemaak was het ook andersins die keuse om die agterstallige onderhoud deur middel van kriminele vervolging te eis.

In uitoefening van die roete keuse om krimineel te vervolg , mag die hof ‘n bevel toestaan vir die betaling van agterstallige onderhoud, tesame met die rente daarop.

So ‘n bevel kan toegestaan word tesame met enige ander straf wat die hof mag oplê ten opsigte van die beskuldigde se versuim ingevolge artikel 31.

So ‘n bevel, ingevolge artikel 40, sal die effek hê van ‘n siviele vonnis.

Wanneer ‘n bevel ooreenkomstig artikel 40 vir die betaling van agterstallige onderhoud toegestaan word, mag die hof enige pensioen, annuïteit of soortgelyke voordeel wat die party wat oortree toekom, op beslag lê (Artikel 40 (4)).

Bokant van Bladsy

 

24. Moet ek die kriminele- of die siviel regtelike roete kies indien ek vir agterstallige onderhoud eis, en hoe word rente daarop bereken?

 

Wanneer die keuse tussen kriminele of siviel regtelike remedies vir die betaling van agterstallige onderhoud uitgeoefen word , behoort die persoon in wie se guns die onderhoudbevel toegestaan was die volgende in ag te neem:

  • Kriminele vervolging mag tot gevolg h? dat die party wat oortree gevangenisstraf opgelê word wat sy of haar vermoë sal inperk om te kan sorg gedurende sodanige periode van gevangenisstraf.

  • Die party wat oortree mag ontslaan word as die saak teen hom of haar nie bo redelike twyfel bewys is nie.

  • Dit is nie ongehoord vir die oortreder om te versuim om die hof by te woon nie – wat ‘n vertraging van die saak mag veroorsaak.

  • Die saak mag uitgestel word vir verskeie redes.

  • Die kriminele saak mag verwys word na die siviele hof vir ‘n finansiële ondersoek wat tot gevolg mag h? dat die onderhoudbevel verminder word.

Dit is duidelik dat die kriminele roete baie stadig kan wees. Die siviele vervolging roete behels nie ‘n hofsaak nie. ‘n Kriminele saak moet eers gefinaliseer word alvorens agterstallige bedrae ingevorder kan word vanaf die party wat oortree.

Bevele ingevolge die siviel regtelike roete (by wyse van ‘n beslagleggingsbevel, besoldiging bevel, of ‘n aanhegting van skuld ) het die effek van n siviele vonnis en dit versnel die invordering van enige agterstallige bedrae.

Bykomend tot agterstallige betalings kan rente ook geëis word.

Rente kan geëis word tydens uitoefening van beide die keuses van siviel - of kriminele vervolging. Die rentekoers plafon word by wyse van wetgewing en regulasies voorgeskryf.

Daar is ‘n verskil tussen enkelvoudige en saamgestelde rente. Hof verwante rente is enkelvoudige rente in afwesigheid van ‘n ooreenkoms wat ander aandui.

In die geval van saamgestelde rente word die rente by die hoofskuld getel. Sodanige rente kan dan verdere rente verdien. Dit is nie die geval ten opsigte van enkelvoudige rente nie.

Die keuse tussen siviel regtelike en kriminele vervolging bestaan , ongeag enige moontlike voordeel wat ‘n ander remedie mag inhou vir die strydende party - Martin v Martin 1997 (1) SA491 (NPD).

 

25. Wie mag appelleer teen ‘n onderhoudbevel toegestaan?

 

Enige persoon benadeel deur ‘n onderhoudbevel toegestaan, mag appelleer teen sodanige bevel (Artikel 25 (1)). Die appèl moet genoteer word binne 20 dae vanaf datum van so ‘n bevel (Artikel 25).

‘n Kruisappèl moet binne 7 dae van datum van notering van die eersgenoemde appèl genoteer word.

‘n Appèl word genoteer deur middel van ‘n kennisgewing wat die gronde van so ‘n appèl uiteensit.

Die landdros wat die bevel toegestaan het sal, binne ‘n periode van 14 dae na die notasie van die appèl, sy of haar redes in skrif verskaf aan die klerk van die onderhoudhof.

Die klerk van die onderhoudhof sal ‘n gesertifiseerde afskrif van die oorkonde van die saak en alle dokumentasie verbonde daaraan aanstuur na die klerk van die betrokke afdeling van die Hooggeregshof, waar sodanige appèl dan aangehoor sal word (Regulasie 15).

Die Hooggeregshof of die Appèlhof, soos van toepassing, mag so ‘n bevel maak as wat dit goed vind (Artikel 25 (2)).

Die betaling van onderhoud ooreenkomstig die betrokke bevel sal nie opgeskort word hangende sodanige appèl nie, tensy sodanige appèl genoteer word teen ‘n bevinding dat die appellant regtens verplig is om onderhoud te betaal aan die persoon in wie se guns die bevel toegestaan was (Artikel 25).

Bokant van Bladsy

Afrikaans